bndestem

Met of zonder aardbei-neus


Donderdag 26 januari 2006 - Over het leven van Rembrandt is al een dozijn films gemaakt, maar er komt er een aan die bijzonder belooft te worden. Het meeste beroemde doek uit de Nederlandse schilderkunst vormt het onderwerp van ‘Nightwatching’, een nieuwe film van de fameuze Brit Peter Greenaway. Voor ‘Nightwatching’ vinden komend voorjaar opnamen plaats in Nederland en Canada. Namen van acteurs zijn nog niet bekend. Volgens Kees Kasander, Greenaway's vaste producent, zal ‘Nightwatching’ gaan over ‘kijken en interpreteren'. „Peter zal op zijn bekende eigenzinnige manier duidelijk maken waar ‘De Nachtwacht’ over gaat en hoe dat verhaal het leven van Rembrandt heeft beïnvloed. Wie de film heeft gezien zal ‘De Nachtwacht’ totaal anders gaan bekijken.“

Greenaway heeft affiniteit met het Holland van de Gouden Eeuw. „De Hollanders hebben toen de eerste republiek van Europa gegrondvest. De schilderkunst van die tijd fascineert mij vooral omdat het de eerste belangrijke kunststroming is geweest die je ‘democratisch’ kunt noemen. Er zit een heel interessante spanning tussen enerzijds het calvinisme en anderzijds de hang naar overdaad.“

‘Nightwatching’ kan in september in première gaan. De wereldpremière is vermoedelijk op het festival van Venetië en de landelijke première in Utrecht. De door Dane Picard gemaakte animatiefilm ‘Rembrandt Harmenszoon van Rijn: 81 Self Portraits’ kan eerder voor vertoning gereed zijn. In één minuut wordt een overzicht gegeven van alle zelfportretten van Rembrandt tussen 1627 en 1669. De vloeiende beelden die Bert Haanstra in 1957 toepaste in ‘Rembrandt, schilder van de mens’ zijn eigenlijk origineler, omdat er nog geen computers waren.

Voor films over Rembrandts leven is vaak gebruik gemaakt van zijn zelfportretten. Dan moet je wel een acteur hebben die genoeg van Rembrandt weg heeft. Het hoofd van Charles Laughton leek genoeg op een aardappel om voor de schilder door te gaan in ‘Rembrandt’ uit 1936 van Alexander Korda.

Echt schitterend is de gelijkenis in ‘Rembrandt Fecit 1669’ uit 1977 van Jos Stelling. Het was verbluffend zoals Frans Stelling - broer van Jos - het evenbeeld leek van de jonge Rembrandt, terwijl Ton de Koff bijna net zo'n gelijkenis vertoonde met Rembrandt op latere leeftijd.

De Fransman Charles Matton nam voor de hoofdrol van zijn ‘Rembrandt’ de Oostenrijker Klaus Maria Brandauer. Zijn vossenkop lijkt helemaal niet op Rembrandt. Er was zo’n ingrijpende make-up nodig dat Brandauer er onherkenbaar door zou zijn geworden. Daarom liet Matton toen maar de kopieën van de zelfportretten aanpassen. Daarop werd dus de aardbei-neus van Rembrandt vervangen door zo’n spits puntje dat je er ballonnen mee kon doorprikken.

Gerard Rutten was in 1940 heimelijk bezig met de ‘De Magiër Van Amsterdam’, met Jules Verstraete in de hoofdrol. De Duitsers wilden dat Rutten de film zou voltooien met een aangepast scenario. Hij weigerde, waarna de bezetter in 1942 zelf een film liet regisseren door Hans Steinhoff: ‘Ewiger Rembrandt’ met Ewald Balser in de hoofdrol. Reichskommissar Seyss-Inquart inspecteerde persoonlijk op de set de vorderingen van een film die moest beklemtonen dat het faillissement van Rembrandt was veroorzaakt door de joden.

Pieter van Lierop

bndestem

Met of zonder aardbei-neus


Donderdag 26 januari 2006 - Over het leven van Rembrandt is al een dozijn films gemaakt, maar er komt er een aan die bijzonder belooft te worden. Het meeste beroemde doek uit de Nederlandse schilderkunst vormt het onderwerp van ‘Nightwatching’, een nieuwe film van de fameuze Brit Peter Greenaway. Voor ‘Nightwatching’ vinden komend voorjaar opnamen plaats in Nederland en Canada. Namen van acteurs zijn nog niet bekend. Volgens Kees Kasander, Greenaway's vaste producent, zal ‘Nightwatching’ gaan over ‘kijken en interpreteren'. „Peter zal op zijn bekende eigenzinnige manier duidelijk maken waar ‘De Nachtwacht’ over gaat en hoe dat verhaal het leven van Rembrandt heeft beïnvloed. Wie de film heeft gezien zal ‘De Nachtwacht’ totaal anders gaan bekijken.“

Greenaway heeft affiniteit met het Holland van de Gouden Eeuw. „De Hollanders hebben toen de eerste republiek van Europa gegrondvest. De schilderkunst van die tijd fascineert mij vooral omdat het de eerste belangrijke kunststroming is geweest die je ‘democratisch’ kunt noemen. Er zit een heel interessante spanning tussen enerzijds het calvinisme en anderzijds de hang naar overdaad.“

‘Nightwatching’ kan in september in première gaan. De wereldpremière is vermoedelijk op het festival van Venetië en de landelijke première in Utrecht. De door Dane Picard gemaakte animatiefilm ‘Rembrandt Harmenszoon van Rijn: 81 Self Portraits’ kan eerder voor vertoning gereed zijn. In één minuut wordt een overzicht gegeven van alle zelfportretten van Rembrandt tussen 1627 en 1669. De vloeiende beelden die Bert Haanstra in 1957 toepaste in ‘Rembrandt, schilder van de mens’ zijn eigenlijk origineler, omdat er nog geen computers waren.

Voor films over Rembrandts leven is vaak gebruik gemaakt van zijn zelfportretten. Dan moet je wel een acteur hebben die genoeg van Rembrandt weg heeft. Het hoofd van Charles Laughton leek genoeg op een aardappel om voor de schilder door te gaan in ‘Rembrandt’ uit 1936 van Alexander Korda.

Echt schitterend is de gelijkenis in ‘Rembrandt Fecit 1669’ uit 1977 van Jos Stelling. Het was verbluffend zoals Frans Stelling - broer van Jos - het evenbeeld leek van de jonge Rembrandt, terwijl Ton de Koff bijna net zo'n gelijkenis vertoonde met Rembrandt op latere leeftijd.

De Fransman Charles Matton nam voor de hoofdrol van zijn ‘Rembrandt’ de Oostenrijker Klaus Maria Brandauer. Zijn vossenkop lijkt helemaal niet op Rembrandt. Er was zo’n ingrijpende make-up nodig dat Brandauer er onherkenbaar door zou zijn geworden. Daarom liet Matton toen maar de kopieën van de zelfportretten aanpassen. Daarop werd dus de aardbei-neus van Rembrandt vervangen door zo’n spits puntje dat je er ballonnen mee kon doorprikken.

Gerard Rutten was in 1940 heimelijk bezig met de ‘De Magiër Van Amsterdam’, met Jules Verstraete in de hoofdrol. De Duitsers wilden dat Rutten de film zou voltooien met een aangepast scenario. Hij weigerde, waarna de bezetter in 1942 zelf een film liet regisseren door Hans Steinhoff: ‘Ewiger Rembrandt’ met Ewald Balser in de hoofdrol. Reichskommissar Seyss-Inquart inspecteerde persoonlijk op de set de vorderingen van een film die moest beklemtonen dat het faillissement van Rembrandt was veroorzaakt door de joden.

Pieter van Lierop